جوامع انسانی جریان دارد. ارتباط زمانی برقرار می‌شود که شرکت‌کنندگان از نمادهای معنادار استفاده می‌کنند. یعنی نمادهایی که برای استفاده‌کنندگان معنای یک‌سانی‌دارد». (همان،302)
مردم منطقه معتقدند خداوند درد را از آسمان فرستاده و درمان آن را از زمین میرویاند. بههمین سبب هنگام بیماری روبه آسمان برای درمان دعا میکنند و در زمین بهدنبال داروهای گیاهی میگردند. در فصل رویش گیاهان افراد کهنسال بههنگام قدم زدن در دشتها همواره روی زمین را نگاه میکنند و اگر گیاهی مفید را ببینند آنرا میچینند. مثلا در مورد قارچ کوهی میگویند قارچ چیدن کار هر کسی نیست و قارچ تنها به چشم برخی افراد میآید.
«عوامل موثر در رفتار گروه، ‌از نظر هومنز عبارتند از: کنش؛ یعنی آن‌چه ‌افراد انجام می‌دهند. واکنش؛ یعنی کنشی که موجب برانگیختن فعالیت فرد مقابل می‌شود. عواطف و احساسات؛ یعنی مجموعه حالات درونی افراد گروه که در کنش متقابل با یکدیگر قرار دارند. عده‌ای، عنصردیگری را به این موارد افزودهاند، هنجارها؛ یعنی مقرارت گروه که ‌آگاهانه یا ناآگاهانه در رفتار گروه رعایت می‌شود».(همان،410)
اگر بوتهای گلپر در محلی رشد کرده بدون آنکه صاحبی داشتهباشد، با یک توافق پنهان کسی آنرا زودتر از موعد نمیچیند تا گیاه هدر نرود چون در نزد همه گیاهی مقدس محسوب میشود. همچنین به ریشه گیاهان آسیب نمیرسانند تا مدتی بتوانند از رویشهای مجدد آن استفاده کنند.

فصل سوم
روش پژوهش

3-1) روش پژوهش
مراکز پژوهشی و آموزشی در پژوهشهای با موضوع گیاهدرمانی، شیوهها و روش شناسیهای متفاوت و منظرگاهی جداگانه و منفرد بهکار بردهاند؛ گیاهشناسان از دیدگاه گیاهشناسی، داروشناسان از منظر ترکیبات شیمیایی و خواص شیمیایی و درمانی آن و پزشکان به خواص درمانی آن به صورت عام پرداختهاند.
دراین پژوهش رویکرد اصلی و اساسی، مردمشناختی بودهاست که با روششناسی در قومگیاهشناسی اشتراک دارد. بهعلت ماهیت بین رشتهای قومگیاهشناسی، قومگیاهشناس باید اطلاعات پایهای در زمینه علوم مردمشناسی، گیاهشناسی، پزشکی و داروسازی داشته باشد. بهعلت اینکه یک فرد نمیتواند تمامی این تخصصها را با هم داشته باشد، بهترین گزینه جهت انجام بررسیهای قومگیاهشناسی ایجاد یک گروه تحقیقاتی شامل تخصصهای ذکر شده و یا تعامل با هریک از این افراد میباشد.
روششناسی مورد استفاده، در دو بخش میدانی و کتابخانهای به صورت موازی انجام شدهاست. در بخش میدانی از طریق مراجعه و حضور در زمین تحقیق و مشاهده عمیق و مستقیم به همراه مصاحبه کیفی و رودررو به جمعآوری اطلاعات از درمانگران بومی و محلی پرداخته شدهاست که بر اساس نمونهگیری انتخاب شدهاند.
در روش کتابخانهای به جمعآوری اطلاعات از منابع مکتوب با چارچوبهای گوناگون به شرح زیر پرداخته شدهاست؛
• منابع مکتوب که بر اساس مطالعات میدانی تنظیم شده و یا بهطور مستقیم و غیرمستقیم با موضوع ارتباط داشته اند، مانند بررسی گزارش های حاصل از طرح جامع مردمنگاری سرزمین و طرح پژوهشی انسانمحیطدانش(طب سنتی)، موجود در پژوهشکده مردمشناسی.
• منابع مکتوب مرتبط به طب کهن و تاریخ طب در ایران، از جمله «قانون» در طب از ابوعلیسینا و «الحاوی» رازی که در پژوهش بدان پرداخته شدهاست.
• منابع مکتوب مربوط به تحقیقات جدید که در زمینه گیاهان دارویی در ایران و خارج از ایران انجام شدهاست.
در تنظیم مطالب ابتدا نام گیاه که شامل نام متداول آن در زبان فارسی و نام علمی، نام انگلیسی و نام محلی آن در مناطق مورد مطالعه میباشد، آورده شده، سپس مشخصات گیاه از منظر گیاهشناسی و پراکنش ذکر شدهاست.
قسمت مورد استفاده گیاه، بخش دیگری است که اطلاعات آن بر اساس مطالعات کار میدانی گردآوری شده و به ترکیبات شیمیایی موجود در گیاه به طور مختصر اشاره شدهاست و سپس به مصارف درمانی در قالب مصارف درمانی محلی، طب کهن و دانش امروز پرداخته شدهاست. در بخش مصارف درمانی محلی، چگونگی استفاده از گیاه توسط مردم و درمانگران بومی در مناطق مختلف بررسی شده و در بخش طب کهن، مطالب مربوط به خواص و نحوه استفاده از گیاه مورد نظر در کتب بوعلیسینا و رازی و سایر استادان این علم آورده شدهاست. در آخر، اطلاعات بهدست آمده از کار میدانی و طب کهن و دانش امروز با هم در قیاس قرار گرفتهاند.

3-2) ابزار پژوهش
در این پژوهش از دوربین عکاسی برای ضبط تصاویر گیاهان دارویی استفاده بهعمل آمده و نیز با استفاده از مصاحبه صحبتهای مردم گردآوری و ثبت شد. نمونههای گیاهی خشک گردآوری شده و برای آنها شناسنامه تهیه گردید.

فصل چهارم
دادهها

4-1) گیاه درمانی
«درمان بیماریهای مختلف جسمی و روحی بهوسیله گیاهان را گیاهدرمانی گویند و یکی از روشهای باستانی جهان، طب گیاهی است. در گیاهشناسی به هر گیاهی که الیاف چوبی یعنی لیگنین نداشته باشد و در روی خاک، دارای بخشهای دایمی نباشد علف گفته میشود، از نقطه نظر طبیعت به هر گیاهی که ارزش دارویی داشته باشد علف اطلاق می شود».(دریایی،201:1385)
«در مصارف گیاهی، تغذیه طبعا در رده اول قرار میگیرد که بنابر برآوردهای گوناگون تعداد انواع مورد استفاده در اینزمینه را بین 2700 تا 4000 نوع دانسته اند، ارقامی که بسیار پائینتر از واقعیت بهنظرمی رسند. سپس گیاهان شفابخش مطرح میشود که به
بیشترین تعداد و جالبترین پژوهشها دامن زدهاند. این پژوهشها امروز به ایجاد گیاهان تألیفی(سنتز) با مصارف ویژه درمانی منجر شدهاند. درمانهای پزشکی، از کشورهای توسعهیافته گرفته تا جوامع موسوم به ابتدایی در بیشتر موارد بر گیاهان استوار هستند».(فکوهی،95:1385)

4-2) تاریخچه گیاهان دارویی
استفاده از گیاهان بهمنظور درمان بیماریها، با تاریخ زندگی بشر همزمان بودهاست، یعنی از زمانی که انسان پس از ابتلای به یک بیماری، به جستجوی وسیلهای برای بهبود در محیط خود میپرداخت و جز توسل به گیاهان راه دیگری پیش پای خود نمییافت. امروزه هیچگونه وسیلهای در دست نیست که بتوان از نحوه استفاده مردم ماقبل تاریخ از گیاهان دارویی اطلاع حاصل نمود، ولی چون وقوف مردم دورانهای گذشته بر خواص درمانی یک گیاه همیشه بهصورت یک کشف مهم تلقی میگردید و اینگونه اطلاعات از پدر به پسر انتقال مییافت، بررسی اصول استفاده از گیاهان دارویی که مصرف آنها در حال حاضر در طب عوام معمول است تا حدی میتواند یک نظر کلی در اینمورد بدهد. مردم دورانهای ماقبل تاریخ ضمن جستجوی وسیلهای برای درمان بیماریها و یا ضمن استفاده از گیاهان برای تغذیه و غیره، به انواعی برخورد مینمودند که مصرف آنها ایجاد تسکین درد یا دفع کرم مینمود و یا خاصیت لینت و مسهلی ظاهر میکرد و این خود باعث میشد که در طی زمانی طولانی بهطور تصادفی گیاهانی با اثر قوی مقوی معده، قیآور، تاولآور و غیره توسط مردم دورانهای قدیم کشف گردد و از آنها جهت درمان بیماریها استفاده بهعمل آید.
«بر اساس این تعابیر عدهای گفتند که تاریخ استفاده از گیاهان حتی قدیمتر از تاریخ مدون خود انسان است چراکه از دوران پیش از تاریخ انسانهای اولیه از گیاهان استفاده کردهاند. براین اساس شاید بتوان گفت که در استفاده از گیاهان طولانیترین آزمایش بالینی تاریخ است».(توکلی صابری،8:1363)
«چینیها در سههزار سال پیش از میلاد لیستی از داروهای مفید بهطور مفصل داشتهاند. در کتابیکه متعلق به مردم قدیم چین است شرح متجاوز از صد گیاه آمدهاست. این کتاب مربوط به دوره امپراطوری شینون است که در 2800 سال پیش از میلاد میزیستهاست و در کتاب دیگری که آن نیز متعلق به مردم قدیم چین است، متجاوز از هزار گیاه با مشخصات کلی محل رویش و طرز درمان آنها شرح داده شدهاست.
یونانیان نیز جزء اولین مردمانی هستند که از گیاهان دارویی استفاده کردهاند. در اشعار هومر وقتی از جنگلهای متعدد آن دوره که به افسانه پیوسته سخن میگوید، از زخمبندی و روغنمالی وتهیه گیاهان دارویی که تأثیری در خوابآوری و تسکین دردها داشته سخن رفته و بقراط مقام شایانی برای گیاهان قایل بودهاست. وی درکتب مختلف طبیاش از گیاهان دارویی و طرز استفاده از آنها مطالبی ارزنده ارایه کردهاست».(سلامی،14:1381)
«تئو فراست دانشمند یونانی و یکی از شاگردان ارسطو در بین سالهای 287 – 372 قبل از میلاد یکی از بنیانگذاران فیتوتراپی(درمان با داروهای گیاهی) fitoterâpy درکتاب خود شرح پانصد گیاه دارویی را با مشخصات درمانی آنها آوردهاست همچنین دیوسکورید طبیب و گیاهشناس یونانی در قرن اول میلادی در کتاب خود از ششصد گیاه دارویی و جالینوس از 473 گیاه مفید دارویی نام بردهاند و طرز درمان بیماریها با استفاده از آنها را شرح دادهاند».(زرگری، 436:1362)
«تاریخ طب در کشور ما مربوط به دوره آریایی بوده، و اوستا 6500 ق.م اولین کتابی است که از گیاهان دارویی در آن سخن رفته، بهنقل از اوستا اولین پزشک ایرانی ترتیه پدر گرشاسب پهلوان بوده که از کاربرد گیاهان دارویی و عصاره آنها اطلاع داشتهاست. قدیمیترین گیاه دارویی در طول تاریخ «هوم» گیاه مقدس آئین زرتشت بوده، درکتابهای پهلوی هوم را سرور همه گیاهان و استفاده از آنرا باعث عمر جاویدان میدانند. تاریخ استفاده دارویی از پیاز و ادویه به 4500 ق.م و بهنقل از هرودوت استفاده از گیاهان دارویی میرحCommiphora ، کاسیاCinnamomu ، سیناموم Cinnamimumzylanica ، آنیزinpimella anisum و مارجورامOroganum argorana در مومیایی کردن اجساد به5200 قم میرسد».(هاشمینژاد و بهادری،1387،14)
«در دوران بعد از اسلام نوابغی چون ابومحمد زکریایرازی، ابوعلی سینا، جرجانی و اهوازی پا به عرصه جهان گذاشتند و باعث پیشرفتهای شایانی در علم طب گشتند. در دوران این دانشمندان به شمار گیاهان دارویی پیوسته افزوده شده و نمونههای جدیدی بهدست آمد. کتاب دوم قانون در طب ابنسینا که حاوی مطالبی در مورد ادویه مفرده میباشد، یکی از بزرگترین کتبی است که در مورد گیاهان دارویی تدوین شده، کتاب «الابنیه عنالحقایقالادویه» نوشته موفقالدین ابومنصور علیالهروی از کتابهای معتبر این رشته میباشد که از 584 ماده و از موادی که در مداوا بهکار میرفته بحث کرده و خواص طبی هر یک را بیان نمودهاست.
ابن بیطار نیز که در قرن 13 میلادی میزیسته، اختصاصات متجاوز از 1400 گیاه که خود شخصا آنها را میشناخته در کتاب خود شرح دادهاست. کتاب او در واقع یک دایرهالمعارف حقیقی گیاهشناسی است که همه تجارب یونانی، ایرانی را دربردارد».(سلامی،26:1381)
«گرچه روشهای نوین امروزی علم گیاهشناسی توانسته حدود000/350 گونه از گیاهان موجود در کره ارض را شناسایی کند؛ اولا فقط 000/10 گونه آن از دید دارویی بررسی شده و هنوز راه درازی در پیش است تا به مواد مؤثره گیاهان ناشناخته از نظر دارویی پی برد و تأثیر آن را بر دردهای گوناگون انسان آزمایش کرد».(توکلی صابری،8:1363)

4-3) زمان جمعآوری اندامهای گیاهان دارویی
پوست؛ فصل
بهار قبل از شروع فعالیت گیاه
برگ؛ پس از کامل شدن برگها در حین گل دادن گیاه، قبل از رسیدن دانه و میوه گیاه
گل؛ بلافاصله بعد از باز شدن یا هنگام گردهافشانی
میوه؛ قبل یا هنگام رسیدن کامل محصول
دانه؛ در پاییز هنگام رسیدن کامل

4-4) گیاهان دارویی مورد استفاده در منطقه؛

آویشن Âvišan
نام انگلیسی: Wild Thyme
نام محلی: ابشن abšen
بخش مورد استفاده: همه قسمتهای گیاه
پراکنش: این گیاه در ایران دارای 8 زیرگونه است که در مناطق کوهستانی و نیمهکوهستانی رویش دارد.
مشخصات گیاه: گیاهی علفی و پایا از تیره نعناعیان. گیاه حالت بالشتکی پیدا می‌کند و در قاعده چوبی میگردد. برگها ساده، متقابل، بیضوی کشیده. گلها بهصورت انتهایی و متراکم، کوچک، سفید متمایل به صورتی، دوجنسی، نامنظم، پرچمهای بارور 2 عدد، میوه فندقچه، گیاه کاملا معطر.
خواص درمانی: برطرف کننده سرماخوردگی، تسکین اعصاب و آرامشدهنده، ضدعفونیکننده، ضد التهاب، ضد درد، تب، میگرن، بادبر، خارش بدن و کهیر و کمک به هضم غذا و درمان افسردگی،