سایت مقالات فارسی – پیش بینی سلامت روان بر مبنای راهبردهای مقابله دینی، رضایت زناشویی و …

عزیزی و همکاران (۱۳۸۹) در تحقیق خود نشان دادند که اکثریت بیماران مبتلا به سرطان از زندگی زناشویی خود راضی نیستند، که داشتن مشکل در زمینهی زناشویی علاوه بر خود بیماران و همسران آنها بر بچهها و همچنین، اطرافیان آنها نیز تاثیرات مخربی خواهد داشت.
شاکری و همکاران (۱۳۸۵) در پژوهش خود بر روی زنان نابارور تحت درمان نشان دادند که ناباروری باعث شیوع اضطراب و اختلال خواب در زنان نابارور و کاهش سلامت روان آنان و در نتیجه عدم رضایت از زندگی زناشویی میگردد.
گیسر[۸۷] و همکاران (۲۰۰۵) در پژوهش خود بر روی زوجهای مبتلا به کمر درد مزمن دریافتند که مشکلات روحی روانی بیشتر در بین زوجهای مبتلا با رضایت زناشویی پایینتر همراه است و رضایت زناشویی میتواند باعث تسکین دردهای مزمن شود. همچنین نتایج تحقیق بالتر و همکاران (۲۰۰۲؛ به نقل از غفاری و رضایی، ۱۳۹۲) به وجود همبستگی منفی بین اختلال وسواسی و میزان رضایتمندی زناشویی دلالت دارد.
نتایج پژوهش نوروزی (۱۳۹۱) نشان داد که رضایت زناشویی پیشبینی کنندهی مثبت مولفه ادراک افزایش یافته از ارزش زندگی، ادراک افزایش یافته از تواناییهای خویشتن و ایجاد روابط گرم و صمیمانه با دیگران میباشد. البته عوامل فرهنگی و مذهبی دارای تاثیرات زیادی در رضایتمندی از زندگی زناشویی هستند و نتایج مطالعه بدست آمده از کشورهای مختلف متفاوت بوده است، برای مثال مطالعه انجام شده توسط هنین[۸۸] (۲۰۰۸)، در انگلیس نشان داد که زنان مبتلا به سرطان دارای رضایت کمی از زندگی زناشویی خود میباشند.
۲-۳-۴- خودکارآمدی
افراد دارای خودکارآمدی بالا به تمام وظایف سخت که چالش برانگیز هستند، نزدیک میشوند و تلاشهای خود را برای رویارویی با مشکلات بیشتر میکنند. خودکارآمدی بالا مرتبط با نتایج سلامتی بهتر و استفاده از رفتارهای محافظ و افزایش دهنده سلامتی میباشد. انتظارات کم خودکارآمدی با استفاده از عواطف متمرکز بر استراتژیهای کنار آمدن مثل خودسرزنش کردن ربط دارد (کارادماس و کالانتزی[۸۹]، ۲۰۰۴).
کیم[۹۰] (۲۰۰۲)، از پژوهش خود نتیجه گرفت که بین متغیرهای روانشناختی و سلامت روانی افراد رابطه معنادار وجود دارد. باورهای خودکارآمدی به صورت نیرومندی با افسردگی و اضطراب رابطه دارند. باورهای خودکارآمدی نشاندهنده این مسئله هستند که فرد توانایی تغییر حالات منفی روانی خود را دارد. کیم نشان داد افسردگی با سطح بالای نگرش منفی و باورهای ضعیف خودکارآمدی رابطه دارد. خودکارآمدی، نقش میانجی در کاهش نشانههای افسردگی ایفا میکند و اضطراب و افسردگی افراد بالغ، با افزایش و تقویت باورهای خودکارآمدی کاهش مییابد.
باورهای خودکارآمدی میتوانند تاثیرات مثبت و منفی بر روی سلامت افراد داشته باشند. اگر باور داشته باشید که توانایی سازش با موقعیت را دارید، کمتر احساس تنیدگی در آن موقعیت میکنید. باور مثبت در مورد تواناییهای خود در ارتباط با بیماری و غلبه بر مشکلات همراه آن تاثیرات منفی بر روند درمان دارد. این باور که باعث تلاش فیزیکی بیشتر میشود میتواند به صورت کوشش بیشتر و اجرای خوکار درآید. افرادی که خودکارآمدی قوی ندارند در مواجهه با بیماری در آن غرق شده و ممکن است درمان را رها نموده و باعث مشکلات بیشتر شوند (شارف[۹۱]، ۱۹۹۷؛ به نقل از اعرابیان و همکاران، ۱۳۸۳).
شجاع کاظمی و مومنی جاوید (۱۳۹۱)، در پژوهش خود نشان دادند که زنانی که خودکارآمدی ضعیفی دارند، در زندگی احساس ناامیدی، درماندگی و ناتوانی میکنند، آنها تلاشهای خود را بیفایده دانسته و یا از تلاش دست کشیده و به نحوه فزایندهای نومید و مضطرب میشوند. در هنگام برخورد با موانع خصوصاٌ عود بیماری اگر تلاشهای آنها موثر نباشند، فوراٌ احساس شکست میکنند افراد دارای خودکارآمدی ضعیف برای کنار آمدن با مشکلات هیچ تلاشی نمیکنند زیرا متقاعد شدهاند تلاش آنها هیچ نتیجهای ندارد.
همچنین نتایج پژوهش اعرابیان و همکاران (۱۳۸۳) نشان داد که بین خودکارآمدی و سلامت روانی رابطه مثبت معناداری وجود دارد. خوشنویسان و افروز (۱۳۹۰) نیز در تحقیق خود نشان دادند بین خودکارآمدی با افسردگی، اضطراب، استرس رابطه معکوس وجود دارد.
بررسیها نشان میدهد که خودکارآمدی بالا با مدیریت استرس، افزایش حرمت خود، بهزیستی، شرایط جسمانی بهتر، سازگاری و بهبود از بیماریهای مزمن( بندورا، ۱۹۹۷؛ بیسچوب[۹۲] و همکاران، ۲۰۰۴)، کاهش نشانههای اضطرابی و افسردگی و همچنین با افزایش سطح بهزیستی و سلامت همراه است (کاشدن و رابرت[۹۳]، ۲۰۰۴ به نقل از صابری و همکاران، ۱۳۸۸).
باورهای خودکارآمدی با سازگاری با درد رابطه دارد و جنبههای مختلف تجربه درد را تبیین میکند (پکونیس[۹۴]، ۲۰۰۹). بر این اساس میتوان نتیجه گرفت اگر بیماران مبتلا به سرطان به باور خودکارآمدی برسند تحمل بیماری برایشان آسانتر و به دنبال آن از توانمندی بهتری نیز برخوردار میشوند و کمتر به مرحلهی عود یا احساس ناکامی میرسند.
احساس خودکارآمدی باعث کاهش عواطف منفی و برانگیختگی فیزیولوژیک همراه آن میشود. خودکارآمدی یک عامل درونی مهم برای کنترل طولانی مدت بیماریهای مزمن است(ناون و وایت[۹۵]، ۲۰۰۰). همچنین نمرات بالای خودکارآمدی با بهبود توانایی سازگاری در بیماران مرتبط میباشد و میتواند آن را پیشبینی کند، سپس این سازگاری بهبود یافته منجر به کاهش ناهنجاریهای روانشناختی از جمله استرس، اضطراب و افسردگی میشود (شنک[۹۶] وهمکاران، ۱۹۹۵).
کانینگام[۹۷] و همکاران (۱۹۹۱) در پژوهش خود بر روی بیماران مبتلا به سرطان، ارتباط مثبت و قوی بین خودکارآمدی و کیفیت زندگی و خودکارآمدی و خلق و خو نشان دادند. همچنین کریتلر[۹۸] (۲۰۰۷) در پژوهش خود نشان داد که خودکارآمدی با کاهش استرس افزایش کیفیت زندگی بیماران سرطانی را تحت تاثیر قرار میدهد. خودکارآمدی تاثیر مثبتی بر رفتارهای سلامتی، کنترل علائم و کیفیت زندگی دارد. سمیها[۹۹] و همکاران(۲۰۰۸) در پژوهش خود بر روی بیماران سرطانی تحت شیمی درمانی دریافتند تمام ابعاد کیفیت زندگی بیماران به صورت منفی تحت تاثیر قرار گرفت و بعد از شروع شیمی درمانی یک افزایش تاثیر منفی بر سلامت جسمی، احساس خوب شدن و مشکلات دیگر و همچنین خودکارآمدی بیماران تا حد متوسطی و نه به طور کامل به وجود آمد. در طول درمان علائم جسمی و روانشناختی و همچنین سطح فعالیت به صورت منفی تحت تاثیر قرار گرفت. کیفیت زندگی و خودکارآمدی بوسیله خصوصیات فردی و بیماری تحت تاثیر قرار گرفت.
خودکارآمدی احساس خوب بودن، کیفیت زندگی و سلامت روان را در بیماران مبتلا به سرطان پیشبینی میکند(الیسا و همکاران، ۲۰۱۲؛ روتمن[۱۰۰] و همکاران، ۲۰۱۰). مطالعه در بیماران مبتلا به سرطان سینه نشان داده که ارتباط مثبتی بین خودکارآمدی و سازگاری روانی-اجتماعی بیماران وجود دارد و حتی در حین شیمی درمانی علائم ناراحتی کمتری را گزارش میکنند (لیو[۱۰۱] و همکاران ۲۰۰۱).
۲-۳-۵- خلاصهی پژوهشهای پیشین
با توجه به پژوهشها و مطالعات بالا، میتوان بطور خلاصه اینگونه بیان کرد که نتیجه این مطالعات نشان دهندهی این است که سلامت روان به طور معناداری با راهبردهای مقابله دینی، رضایت زناشویی و خودکارآمدی رابطه دارد.
فصل سوم
روش پژوهش
۳-۱- مقدمه
این فصل با طرح پژوهش، توصیف شرکتکنندگان در پژوهش و روش نمونهگیری آغاز میشود. سپس به توصیف ابزارهای این پژوهش، روایی و پایایی آنها، روش اجرا و در نهایت به روشهای آماری که برای تجزیه و تحلیل دادهها استفاده شده است، پرداخته میشود.
۳-۲- طرح پژوهش
طرح پژوهش حاضر از نوع همبستگی است، بدین صورت که متغیرهای راهبرد مقابله دینی، رضایت زناشویی و خودکارآمدی، به عنوان متغیرهای پیشبین و سلامت روان، به عنوان متغیر ملاک در نظر گرفته شدهاند.
۳-۳- جامعهی آماری
جامعهی آماری در این پژوهش شامل تمامی بیماران مبتلا به انواع سرطان که جهت انجام شیمی درمانی به مراکز شیمی درمانی شیراز در سال ۱۳۹۲ مراجعه کردهاند، بود. معیار ورود به مطالعه حداقل تحصیلات ابتدایی، متاهل بودن، هوشیار بودن، گذشتن دست کم یک ماه از شیمی درمانی آنان، عدم مشکلات روانی شناخته شده از قبیل اضطراب و افسردگی پیش از ابتلا به بیماری سرطان، عدم دریافت درمان روانشناختی و عدم ابتلا به بیماریهای جسمی دیگر از قبیل فشارخون، دیابت و…، بوده است.
۳-۴- نمونه و روش نمونه گیری
نمونهی مورد مطالعه با توجه به پژوهشهای پیشین شامل ۱۳۵ نفر از اعضای جامعه آماری بوده است. روش نمونهگیری در این پژوهش، نمونهگیری در دسترس بوده، به این صورت که محقق با معرفی بخش روانشناسی بالینی دانشگاه شیراز به مراکز انکولوژی دولتی و خصوصی در شهر شیراز به مدت سه ماه مراجعه کرده و با کسب اجازه از آنها افراد نمونه را انتخاب کرده و سپس پرسشنامههای مورد نظر را اجرا نموده است.
۳-۵- ابزارهای پژوهش
در این پژوهش از چهار آزمون تحت عناوین: پرسشنامه سلامت عمومی، مقیاس مقابله مذهبی، پرسشنامه رضایت زناشویی و پرسشنامه خودکارآمدی استفاده شده است که مشخصات آنها به شرح زیر است:
۳-۵-۱-پرسشنامه سلامت عمومی ( GHQ28)
پرسشنامه سلامت عمومی اولین بار توسط گلدبرگ[۱۰۲](۱۹۷۲)، تنظیم گردید.این پرسشنامه آزمونی است که به منظور بررسی اختلالات غیر روانگسسسته که در وضعیتهای مختلف جامعه یافت میشود، طراحی شده است (گلدبرگ، ۱۹۸۸ به نقل از تقوی، ۱۳۸۰). پرسشنامه اصلی دارای ۶۰ سوال میباشد، اما فرمهای کوتاه شدهی ۳۰ سوالی، ۲۸ سوالی و ۱۲ سوالی در مطالعات مختلف استفاده شده است. در پژوهش حاضر از فرم ۲۸ سوالی این پرشسنامه استفاده شده است. سؤالها این پرسشنامه به بررسی وضعیت روانی فرد در یک ماههی اخیر میپردازد و شامل نشانههایی مانند افکار و احساسات نابهنجار و جنبههایی از رفتار قابل مشاهده است که بر موقعیت اینجا و اکنون تاکید دارد. این پرسشنامه دارای چهار خرده مقیاس علایم جسمانی، اضطراب و بیخوابی، اختلال در کارکرد اجتماعی و افسردگی است که هر کدام از آنها دارای ۷ سؤال میباشند و سؤالهای هر خرده به ترتیب پشت سرهم آمده است. تمام گویههای پرسشنامه سلامت عمومی دارای ۴ گزینه هستند و روش نمره گذاری به روش لیکرت است که بر این اساس هر یک از سؤالهای ۴ درجهای آزمون به صورت (۰، ۱، ۲، ۳) میباشد و در نتیجه نمره کل یک فرد از صفر تا ۸۴ متغیر خواهد بود و نمره کمتر بیانگر بهداشت روانی بهتر میباشد.
تقوی(۱۳۸۰) اعتبار[۱۰۳] پرسشنامه سلامت عمومی را از سه روش بازآزمایی، دو نیمه کردن و آلفای کرونباخ مورد بررسی قرار داد که به ترتیب ضرایب پایایی ۷۲/۰، ۹۳/۰ و ۹۰/۰ حاصل گردید. روایی[۱۰۴] سازه و همزمان این ابزار در حد مطلوب گزارش شده است(تقوی، ۱۳۸۰ و هومن، ۱۳۷۶). آلفای کرونباخ محاسبه شده برای زیر مقیاسهای علائم جسمانی، اضطراب و بیخوابی، اختلال در کارکرد اجتماعی، افسردگی به ترتیب برابر با ۷۶/۰، ۸۴/۰، ۶۱/۰، ۸۸/۰ و شاخص کلی مقیاس ۸۹/۰ بوده است. ضریب پایایی به روش دو نیمه کردن نیز برای زیر مقیاسها و کل پرسشنامه سلامت عمومی بین ۷۴/۰ و ۹۵/۰ به دست آمد. تقوی (۱۳۸۰) به بررسی روایی همزمان این پرسشنامه با پرسشنامه بیمارستان میدلسکس (M H.Q ) پرداخت و ضریب همبستگی ۵۵/ را گزارش نمود که قابل قبول میباشد.
۳-۵-۲- مقیاس راهبردهای مقابله مذهبی
مقیاس راهبردهای مقابله مذهبی برای استفاده در جمعیت ایرانی بر مبنای مقیاس پارگامنت[۱۰۵] تدوین شده است (افلاکسیر،۲۰۰۷). در تدوین این مقیاس از بعضی مادههای مقیاس(RCOPE) پارگامنت و همکاران (۲۰۰۰)، که به نظر میرسید برای مسلمانان قابل اجرا است استفاده شد. آیتمهایی که از مقیاس پارگامنت برای اعتقادات مذهبی مسلمانان اقتباس شده دوباره تنظیم شده، علاوه بر این آیتمهای جدیدی گنجانده شده است که نشان دهندهی اعتقادات دینی اسلامی میباشد (مادههای ۱، ۶، ۱۳، ۱۶، ۱۸ ،۲۲).
بنابراین، از آنجایی که اعمال مذهبی نقش معنی داری در ایمان اسلامی بازی میکند، بعضی آیتمها مطابق با اعمال مذهبی( شامل آیتمهای ۲، ۷، ۱۱، ۱۴، ۱۷، ۲۰، مانند رفتن به زیارت هنگام احساس آشفتگی) تدوین شده است. فعالیتهای مذهبی مورد استفاده در پرسشنامه بر اساس فعالیتهای که مسلمانان اغلب برای مقابله با شرایط پر استرس زندگی به کار میبرند با استفاده از مصاحبه و پایلوت از مسلمانان ایرانی، انتخاب شد. نتایج تحقیق افلاکسیر بر روی ۲۰۰ نمونه ایرانی نشان داد که مقیاس مقابله مذهبی دارای روایی و پایایی خوبی است. این پرسشنامه شامل ۲۲ ماده میباشد که بر پایه مقیاس پنج رتبهای لیکرت از اصلاٌ (۱) تا خیلی زیاد (۵) نمرهگذاری شده است. و شامل ۵ خرده مقیاس است مقابله مذهبی اعمال دینی (۶ ماده)، مقابله ارزیابی خیرخواهانه دینی (۶ماده)، مقابله دینی منفی (۴ ماده)، مقیاس مقابله دینی فعال (۳ ماده) و مقابله دینی منفعل (۳ ماده). اعتبار درونی برای ابعاد مختلف قابل قبول بود. آلفای کرونباخ برای مقیاسهای مختلف اعمال دینی ۸۹/۰، مقابله دینی منفی ۷۹/۰، ارزیابی خیرخواهانه دینی ۸۲/۰، مقابله دینی منفعل ۷۲/۰، و مقابله دینی فعالانه ۷۸/۰ گزارش شده است (افلاکسیر، ۲۰۰۷).
۳-۵-۳- پرسشنامه زوجی انریچ

منبع فایل کامل این پایان نامه این سایت pipaf.ir است