صورت جریان وجوه نقد

صورت جریان وجوه نقد در دهه 1990 ابتدا توسط هیات استانداردهای حسابداری مالی آمریکا در قالب استاندارد شماره 95 و سپس توسط کمیته تدوین استانداردهای بین‌المللی حسابداری، در قالب استاندارد شماره 7 به عنوان جزئی لاینفک از گزارشگری مالی پذیرفته شده است. در استاندارد 7 آمده است: اطلاعات مربوط به جریانهای نقدی یک واحد تجاری برای استفاده کنندگان صورتهای مالی در فراهم کردن مبنایی به منظور ارزیابی توان آن واحد در ایجاد وجوه نقد و نیازهای آن واحد در بکارگیری این وجوه سودمند است. همچنین تصمیمات اقتصادی که توسط استفاده‌کنندگان اتخاذ می‌شود مستلزم ارزیابی توان واحد تجاری در ایجاد وجوه نقد، زمانبندی و اطمینان از آن است(IASB[1] ،2003 ).

صورت جریان وجوه نقد می تواند اطلاعات مهمی درباره مقادیر، دلایل و فواصل زمانی میان سود و دریافت و پرداخت وجه نقد فراهم سازد. استفاده کنندگان صورت های مالی، عموماٌ این اطلاعات را در ارزیابی کیفیت سود،  مورد نظر قرار می دهند. صورت جریان وجوه نقد چندان درگیر مشکل شناخت نیست؛ زیرا تمام دریافت ها و پرداخت های نقدی به مجرد وقوع، شناسایی می شود. گزارش جریان های نقدی با هیچ یک از مشکلات برآورد یا تخصیص درگیر نیست و با موضوع قضاوت های شخصی افراد نیز صرفاً در ارتباط با چگونگی طبقه بندی اقلام در صورت جریان وجوه نقد، سر و کار دارد(هیات استانداردهای حسابداری مالی، 1984).

طبق استاندارد حسابداری شماره 95 هیات تدوین استانداردهای حسابداری مالی آمریکا، صورت جریان وجوه نقد باید وجوه نقد ورودی و خروجی واحد های تجاری را در سه بخش شامل: فعالیتهای عملیاتی، فعالیتهای سرمایه گذاری و فعالیتهای تامین مالی ارائه کند. در اکثر کشورهای جهان از رویکرد سه بخشی ارائه ی صورت جریان وجوه نقد استفاده می شود والبته برخی از کشورها نیز با توجه به شرایط و نیاز خود، رویکرد جدیدی را طراحی کره اند. در ایران نیز صورت جریان وجوه نقد از سال 1375 تا پایان سال 1377 به شکل سه بخشی تهیه می شد(اعتمادی و تاری وردی، 1385).

اما از ابتدای سال 1378، بر اساس رهنمودهای حسابداری ایران، ساختار و نحوه ی ارائه ی آن به شکل جدیدی تغییر پیدا کرد. در شکل جدید، صورت جریان وجوه نقد به جای سه بخش، در پنج بخش، طبقه بندی وارائه می شود. این پنج بخش طبق بند 14 استاندارد حسابداری شماره 2 ایران شامل موارد زیر است:

  • فعالیتهای عملیاتی
  • بازده سرمایه گذاری ها و سود پرداختنی بابت تامین مالی
  • مالیات بر درآمد
  • فعالیتهای سرمایه گذاری
  • فعالیتهای تامین مالی(استانداردهای حسابداری ایران، 1381).

بخش عمده ی جریان های نقدی واحد های تجاری را جریان های نقدی عملیاتی تشکیل می دهد. در واقع، جریان های نقدی عملیاتی همان سود نقدی عملیاتی واحد های تجاری است. جریان های نقدی عملیاتی نسبت به سایر جریان های نقدی، ثبات و ماندگاری بیشتری دارد و ارتباط آن با بازده نیز قوی تر است(رین و همکاران، 2006). بر همین اساس، پژوهش گران برای پیش بینی جریان های نقدی عملیاتی به ارائه و آزمون مدل های متعددی پرداخته اند. در این مدل ها از جریان های نقدی عملیاتی و سود عملیاتی گذشته به شکل های متفاوتی برای پیش بینی استفاده شده است. بر اساس نظر هیات استانداردهای حسابداری مالی آمریکا، سود حسابداری نسبت به جریان های نقدی تاریخی در پیش بینی جریان های نقدی عملیاتی آتی برتری دارد. نتایج اکثر پزوهش ها نیز این موضوع را تایید کرده است(دچو و همکاران، 1998).

مبلغ جریانهای نقدی ناشی از فعالیتهای عملیاتی، یکی از شاخصهای اصلی ارزیابی این موضوع است که عملیات واحد تجاری تا چه میزان به جریانهای وجه نقد کافی جهت بازپرداخت وامها، نگهداشت توان عملیاتی واحد تجاری و پرداخت سود سهام منجر شده و انجام سرمایه گذاریهای جدید را بدون تمسک به منابع مالی خارج از واحد تجاری میسر کرده است.ارائه اطلاعات درباره جزئیات جریانهای نقدی عملیاتی تاریخی، در کنار سایر اطلاعات، برای پیش بینی جریانهای نقدی آتی مفید خواهد بود. صورت جریان وجوه نقد همچنین باید شامل صورت تطبیق مانده اول دوره و پایان دوره وجه نقد باشد. صورت تطبیق مزبور باید هر گونه تفاوت های ارزی ناشی از مانده های وجه نقد ارزی که به سود و زیان منظور شده است منجمله تفاوت های ارزی ناشی از تسعیر جریان های نقدی واحد های تجاری فرعی خارجی به نرخهایی غیر از نرخ تاریخ ترازنامه و سایر گردشهای مربوط را نشان دهد(استاندارد حسابداری شماره 2، 1381).

 

11-International Accounting Standards Board