• شناخت و تحلیل محیط داخلی و خارجی:

مجموعه ی فعالیت های شرکت در بستر دو محیط داخلی و خارجی آن انجام می شود. معمولا شرایطی که بر شرکت احاطه داشته و بر آن اثر می گذارد از نطر نحوه تاثیر گذاری به دو دسته تقسیم می شود. دسته ی اول؛ آن هایی که به طور مستقیم و از درون بر سازمان تاثیر دارند. دسته دوم؛ آن هایی که در سطح کلان و از بیرون سازمان اثر می گذارند. بر همین اساس عوامل داخلی یا درونی، عواملی هستند که در درون شرکت وجود داشته و از نظر اداری و رسمی تحت کنترل سازمان می باشند. هم چنین عوامل خارجی یا بیرونی نیز عواملی هستند که خارج از کنترل شرکت بوده ولی به صورت مستقیم و یا غیر مستقیم بر عملکرد شرکت تاثیر می گذارند.

(فتح الله، 1378)

عوامل داخلی: این عوامل در درون شرکت بوده. پس در عین حال که بر فعالیت های سازمان تاثیر دارند، سازمان نیز بر آنها تاثیر می گذارد.

عوامل خارجی: عوامل خارجی تمام شرایطی را که بر سازمان اثر می گذارد ولی وابستگی آن ها نسبت به سازمان واضح و روشن نیست. عوامل خارجی می تواند شامل عواملی نظیر شرایط اقتصادی، شرایط سیاسی، محیط اجتماعی، ساختار حقوقی، وضعیت زیست بومی و شرایط فرهنگی . باید توجه داشت که بخشی از محیط سازمان به طور مستقیم با سازمان در تحقق اهدافش مواجه است. این محیط به عنوان محیط اختصاصی[1] شناخته می شود.  در هر زمان معین، محیط اختصاصی بخشی از محیط سازمان بوده است که مدیریت با ان مواجه خواهد شد. زیرا این بخش از محیط عوامل موثر مهمی را در بر دارد  که می توانند تاثیراتی منفی یا مثبت بر اثر بخشی سازمان بر جای گذارند. محیط اختصاصی هر سازمان منحصر به فرد بوده و با تغییر شرایط تغییر می کند.      ( رابینز[2]،1386)

شناخت عوامل خارجی و داخلی مزایایی از قیبل موارد ذیل را برای شرکت ها به همراه خواهد داشت:

  • فراهم آوردن اطلاعات موردنیاز برای شناخت محیط داخلی و خارجی شرکت
  • تعیین حوزه های ترغیب کننده و محدود کننده شرکت
  • ایجاد هم زبانی و دیدگاه های مشترک
  • سوق دادن مدیریت به سمت تمرکز بر مسائل کلیدی وبحرانی شرکت
    • آموزش تفکر نظام یافته تجزیه و تحلیل مسائل سازمای (علی احمدی، فتح الله، تاج الدین،1384)

شناسایی و تجزیه و تحلیل هر یک از عوامل داخلی وخارجی شرکت منجر به تهیه فهرست نقاط قوت  و ضعف  ( ناشی از تجزیه و تحلیل عوامل داخلی شرکت) و فرصت ها و تهدید ها( ناشی از تجزیه و تحلیل عوامل خارجی شرکت) خواهد شد. با توجه به مواردی که در فوق به آن ها اشاره شد، تعریف ذیل را برای هر یک از نقاط قوت[3] و ضعف[4] و هم چنین فرصت ها[5] وتهدید ها[6] می توان ارائه کرد.

نقطه قوت: موردی است که شرکت در صورت انجام یا داشتن آن از امتیاز مثبت و توانایی قابل ملاحظه ای برخوردار خواهد شد.

نقطه ضعف: موردی است که شرکت در صورت انجام یا داشتن آن از امتیاز منفی و عدم توانایی برخوردار خواهد شد.

فرصت: پتانسیل نهفته ای است که بهره گیری از آن شرکت را در جهت مثبت رشد خواهد داد و استفاده از آن مزایای قابل ملاحظه ای برای شرکت خواهد داشت. به عبارت دیگر منفعت بالقوه ایی است که عوامل بالفعل شدنش هنوز به وجود نیامده است.

تهدید: بر عکس فرصت، عاملی است که مانع حرکت، رشد و بالندگی شرکت می شود. به بیانی دیگر ضرر بالقوه ایی است که عوامل بالفعل شدنش هنوز به وجود نیامده است.  ( همان ماخذ، 1384)

نمایشگر 2.10  نمودار عوامل خارجی و داخلی یک سازمان را نشان می دهد.

 

 

 

 

نمایشگر 2.10 عوامل خارجی وداخلی سازمان

عوامل محیطی
محیط داخلی
محیط خارجی

 

  • عوامل اقتصادی -مدیریت
  • عوامل سیاسی و قوانین دولتی – بازاریابی
  • عوامل اجتماعی، فرهنگی و ملی – وضعیت مالی
  • مسایل بین الملی و منطقه ای – تولید، توانایی های فنی
  • رقابت و رقبا                                                  – سیستم ها و روش ها
  • بازار و مشتریان – فرهنگ سازمانی   

منبع: فرد، آر، دیویدمدیریت استراتژیکترجمه اعرابی، پارساییان، دفتر پژوهش های فرهنگی

[1] Specific Enviroment

[2] Robbins

[3] S=Strenght

[4] W= Weakness

[5] O=Opportunity

[6] T=Threats