آوریل 18, 2021

بررسی علل و انگیزه سرقت در مشهد و ارائه راهکارهای پیشگیرانه۹۲- قسمت ۲۹

1 min read

نقش فیلم ها در بزهکاری، جرم و جنایت از این امر ناشی می شود که آنها صحنه های پرخاشگرانه مانند تندخویی، سخت دلی، بیرحمی، آدمکشی وغیره را با تمام فنون رنگی، حرکتی و صوتی مربوط نمایش می دهند. فیلم های جنایی زمینه را برای تجسم بصری و عینی فنون و شیوه های جنایت فراهم می آورد.
امروزه مطبوعات همه روزه اخبار مربوط به جرم و جنایت و جنگ را منعکس می کنند. تنظیم کنندگان صفحات حوادث روزنامه ها یا مجلات عامیانه می کوشند حادترین و خشن ترین جنایات را با طول و تفصیل منتشر کنند. درباره متهمان یا مجرمان حتی پیش از صدور حکم قطعی داوری می کنند و شاید این داوری های نابجا در رای قضات دادگاه ها بی اثر نباشد.
در بسیاری از مطبوعات غربی، و به تقلید از آنها در مطبوعات ایرانی، حوادث جنایی در مرکز دقت روزنامه نگاران قرار می گیرند تا در پناه آن آگهی های تبلیغاتی کالاهای مصرفی را به دیده خوانندگان برسانند. اگر نسبت فضایی را که حوادث جرم و جنایت، آگهی های تبلیغاتی و صفحه مرگ و میر به خود اختصاص می دهند، را به نسبت کل مطالب مندرج بسنجیم در می یابیم که بیشتر فضا به مسایل فوق اختصاص یافته است. و محتوی پاره ای از روزنامه ها مربوط به اخبار کشت و کشتار، مرگ و میر و اعمال خـــــشونت بار است.
انتشار اخبارمربوط به جرم و جنایت و بزهکاری ها تنها به روزنامه ها و مجلات ختم نمی شود، بلکه بعدها در محافل دوستانه، زنانه و مردانه دوباره بازگو شده و از جهات گوناگون مورد تعبیر و تفـسیر قرار می گیرند. برخی از مطبوعات برای این که اثرات داستان های جنایی را فزونتر سازند تنها به نقل مــــطالب اکتفا نکرده بلکه با عکسهای رنگین حوادث را به واقعیت نزدیک می کنند.
با توجه به اینکه پرداختن به تمام ابعاد و تمام رسانه های جمعی از حوصله این پژوهــــش خارج می باشد از تمام رسانه های صوتی، تصویری و نوشتاری، فیلم های سینمایی که تقریباً توسط تمام اقشار و تمام سطوح اجتماعی از طریق سینما، تلویزیون، سی دی وغیره مورد استفاده قرار می گیرد و همچنین مشتریان عمده سینما ساکنان شهر ها خصوصاً شهرهای بزرگ هستند مورد سنجش قرار گرفته و نتایج بدست آمده در نمودار های ۲- ۲۶ و ۲- ۲۷ مشاهده نمود.
نمودار ۲- ۲۶ وضعیت نوع علاقه به فیلم ها
همان طور که مشاهده می شود در نتایج به دست آمده ۵۳ درصد از افراد بیان نموده اند که به فیلم های پلیسی و جنایی و بزن بزن (اکشن) علاقه دارند و با توجه به اینکه در بحث های گذشته بیان نمودیم که بیشترین افراد در سنین جوانی بسر می برند و در این سنین خصوصیات ماجراجویی و هیجان در اوج خود می باشد این امر طبیعی بنظر می رسد.
نمودار ۲- ۲۷ تاثیر فیلم بر ارتکاب جرم سرقت
تاثیر فیلم بر نمونه آماری در نمودار ۲- ۲۷ ترسیم گردیده است. همان طور که مشاهده می شود ۱۴ درصد اظهار نمودن فیلم در ارتکاب جرم تاثیر داشته و ۱۵ درصد هم بیان نموده اند که از سوژه های فیلم ها برای ارتکاب جرم سرقت الهام گرفته اند و این خود نشان دهنده تاثیر فیلم بر ارتکاب جرم سرقت می باشد.
تاثیر فلیم بسته به نوع آن فیلم می باشد و تماشاچی که باشد فرق می کند. اثر فیلم روی افراد از گروههای سنی – جنسی – درجات تحصیلی – طبقات اجتماعی متفاوت، یکسان نیست و نیز اثر فیلم بر روی عقیده – احساس – تمایل – رفتار و مانند آن نزد افراد فرق می کند و نوع تاثیر فیلم هم ممکن است روانی و اجتماعی یا فرهنگی باشد.
از تحقیقات متعدد برمی آید که تاثیر فیلم بر روی جوانان و افراد کم دانش بیشتر است، حال آنکه افراد مسن و دانا و تربیت دیده کمتر در معرض خطر «تصاحب عاطفی و هیجانی فیلم» هستند. بعــضی جنبه های فیلم، مانند طرز آرایش و پوشش و رفتار و گفتار ستارگان روی خانم ها و دختران بیشــتر اثر می گذارد. فیلم های شامل صحنه های خطر و پر وحشت، شدیدترین عکس العمل را نزد کودکان کمتر از ۱۲ ساله برمی انگیزد و فیلم های عشقی و صحنه های جنسی تندترین پاسخ ها را نزد نوجوانان ۱۶ ساله ایجاد می کند. فیلم، مسلماً عامل موثری در کسب اطلاع از امور است. هم جوانان و هم بزرگسالان، قسمتی از اطلاعات خود را از راه فیلم به دست آورده اند. آنچه کودکان از فیلم می آموزند کمتر از آن است که جوانان و بزرگسالان یاد می گیرند. و توجه به فایده استفاده از فیلم برای تعلیم و تربیت جوانان از همین جاست. (کی نیا ۱۳۸۸، ۵۶۶ :۲)
پس می توان چنین در خصوص فیلم نتیجه گیری نمود که باتوجه به اینکه در نمونه های آماری همان گونه که قبلاً به آن اشاره شده باتوجه به اینکه اکثراً افرادی جوان و کم دانش بودند تاثیر فیلم بر آنها زیاد و قابل توجیح است.
ما حصل کلام آنکه با توجه به روانشناسی رشد و تحول شخص از کودکی تا بزرگسالی، فیلم سینمایی را باید انتخاب کرد که مطابق آن گروه سنی باشد. برای هر گروه سنی پاره ای فیلمها مناسب است و پاره ای دیگر نامناسب. در انتخاب فیلم ها نیز که صرفاً جنبه تعلیمی و تربیتی دارد توجه به دائره ذوق و میزان فهم کودکان و نوجوانان ضروری است.
فیلم و سینما برای کودکان کمتر از هفت ساله مفید نیست. اطفال ۷ تا ۹ ساله را با تصاویر متحرک آموزنده (ولی ساده و آسان) سرگرم می توان کرد – فیلم های مستند که با ماجرا توأم باشد مناسب روحیه کودکان ۱۰ تا ۱۲ ساله است. فیلم های قهرمانی که تجسم ارزشهای عالی انسانی است برای نوجوانان ۱۳ تا ۱۵ ساله سودمند است و بالاخره برای نوجوانان که دوستدار درامهای انسانی و فیلم های راجع به اسرار زندگی بزرگسالی هستند انتخاب فیلم هایی مفید است که در عین تعمیق در روان انسانی، جنبه های نیکو را تجزیه و تحلیل کند نه آنچه را که نمودار انحطاط احتراز ناپذیر بشری باشد یا تکنیک جرم و شیوه انحراف و فساد را تعلیم کند. فیلم خوب نه فقط باید موافق استعداد تماشاگر، چه جوان و چه کودک، باشد بلکه کمبودهای هر سن و سالی را چاره کند. (کی نیا ۱۳۸۸، ۵۷۱ :۲) (این مطلب در خور بحث تفضیلی است که از چارچوب این پژوهش خارج است).
۲-۱-۳- تابعیت و مهاجرت
موقعیت مکانی و مذهبی شهر مقدس مشهد و استان خراسان رضوی باعث شده است که این شهر مأمن مناسبی برای مهاجرین دیگر کشورها به ویژه اتباع کشور همسایه، افغانستان باشد. از یک سو نابسامانی های موجود در کشور افغانستان از جمله عدم امنیت، اوضاع ناپایدار اقتصادی و شغلی و دیگر مسائل و از سوی دیگر نزدیکی استان خراسان رضوی به این کشور و بازار کار مناسب خصوصاً شغل های خدماتی و کارگری در کلان شهر مشهد باعث شده است تعداد فراوانی از اتباع این کشور در این شهر چه به صورت مجاز و یا غیر مجاز تردد و زندگی نمایند.
نمودار شماره ۲-۲۸ وضعیت تابعیت مجرمین
در نمودار ۲-۲۸ تابعیت نمونه آماری مشخص گردیده است. آمار حاصل شده حکایت از این دارد که از یکصد مورد مجرمین مورد آزمون ۳ مورد تبعه کشور افغانستان بوده و دیگر افراد تابعیت ایرانی دارند. از این ۳ مورد یک مورد دارای کارت تردد و دو نفر فاقد مدارک هویتی بوده اند.
در پایان این قسمت بیان این نکته که رقم حدود ۳ درصد تبعه افغان در میان مجرمین مورد نظر میزان تقریباً قابل توجهی است که با توضیح به عمل آمده در این خصوص و علت های گرایش این اقلیت ویژه در شهر مشهد به سوی جرایمی مانند سرقت قابل توجیه بوده و یافتن راه حل و چاره برای آن را توجــــیه می کند.
از جایی که تابعیت خود نشأت گرفته از مهاجرت است لازم است در خصوص این مفهوم هم توضیحاتی ارائه نماییم.
از نظر حقوقی مهاجر کسی است که موطن اصلی خود را به قصد اقامت دائم در کشور دیگری ترک می کند اما در جامعه شناسی مهاجرت جابه جایی و انتقال فرد از زادگاه خود به شهر یا منطقه یا کشور دیگری است.
مهـاجرت به هر شـکل که باشد تاثـیرات مهـمی بر محل مورد مهاجرت دارد. این پدیده باعــث جابه جایی جمعیت و نیز ایجاد تراکم بالای جمعیتی می شود. و این مهاجرین اغلب به دلیل نداشتن پشتوانه مالی در مناطق حاشیه ای شهر ساکن می شوند.
بر طبق نظرات مکتب شیکاگو جا به جایی زیاد جمعیت از شکل گرفتن جامعه ای با ثبات جلوگیری کرده و بی سازمانی اجتماعی را افزایش می دهد. به این ترتیب در چنین جامعه ای بزهکاری فراوان دیده می شود.
مهاجرین غیر افغان در مشهد از وضعیت مناسب تری برخوردار هستند چرا که تافته جدا بافته محسوب نشده و از لحاظ فرهنگی با دیگران می جوشند. اما مهاجرین افغان در مظان ارتکاب جرم هستند. این نگاه موجب بروز نوعی بر چسب زنی مجازی می شود و به عبارتی شخص حتی قبل از ارتکاب جرم و تحمل مجازات، برچسب مجرم خورده و جامعه وی را مجرم می شناسد.
با توجه به مطالب مذکور در این قسمت ورود در حرفه مجرمانه از سوی مهاجرین افاغن و بعضاً دیگر کشورها – که در مقایسه با اتباع افغانی چندان متنابه نیستند- مساله عجیبی نیست. به ویژه این که تعداد بسیار زیادی از این اتباع خارجی به صورت غیر مجاز و کنترل نشده وارد کشور شده و هیچ گونه مدرک هویتی ندارند، این باعث می شود که در صورت ارتکاب جرم و عدم دستگیری بلافاصله بعد از ارتکاب، هیچ گاه شناسایی نشده و جزء رقم سیاه مجرمین باقی بمانند. همچنین این موضوع خود انگیزه ای است جهت ارتکاب جرایم مالی از جمله سرقت با توجه به نیاز این افراد به منابع مالی بیشتر.
بررسی علل مهاجرت مورد توجه جامعه شناسان است. علت مهاجرت هر چه باشد محققان جامعه شناس جنائی کوشیده اند تا صرفاً تاثیر درون کوچی (جابه جا شدن اهالی یک کشور در داخل همان کشور) و برون کوچی (مهاجرت به خارج از کشور) را در تقلیل یا افزایش تبهکاری خاستگاه و مقصد جدید بررسی نمایند. (کی نیا ۱۳۸۸، ۲۶۲ : ۱ )
کوچ کردن از شهری به شهر دیگر و از منطقه ای به منطقه دیگر به منظور اقامت موقتی یا دائم را مهاجرت می نامند. مهاجرت پدیده جدیدی نیست و تاریخ خاطره بسیاری از آن دارد. البته برخی مهاجرتها موجد ترقیات شگرف و بسط صنعت و گسترش تمدن در نقاط مختلف جهان گردیده با این حال قطع نظر از اثرات مثبت آن در شرایط خاص، از نظر جامعه شناسی بالاخص جرم شناسی با توجه به مشکلات فرهنگی و اقتصادی که بهمراه دارد ؛ یکی از عوامل اختلالات رفتاری و هنجاری قلمداد می شود. (نجفی توانا ۱۳۹۰، ۲۱۷)
با تغییر محیط، فرد، گروه هماهنگ و همگون فرهنگی را از دست می دهد. در محیط جدید او باید به نیازها و شرایط جدید که با ساختار فرهنگی و تربیتی وی هماهنگ نیست، پاسخ گوید. عدم توانایی در انطباق با ویژگیهای محیط جدید و تضاد فرهنگی مترتب بر آن، اختلالات شخـصیتی و هنـجاری در فـرد و
ایجاد مشکل در تعامل اجتماعی وی را موجب خواهد شد.
مهاجرین به محض ورود به محل جدید به علت وضع نامناسب اقتصادی و مالی – که دلیل اصلی مهاجرت آنان به محیط جدید می باشد- به سوی محل های کم درآمد، دارای مسکن ارزان و نامناسب هجوم می برند. اینان جهت امرار معاش مجبور به انجام کارهایی هستند که نیاز به تخصص ندارد. وضعیت مهاجرت در نمونه های آماری در نمودار ۲- ۲۹ نشان داده شده است.
نمودار ۲- ۲۹ وضعیت مهاجرت
همان طور که مشاهده می شود ۴۷ درصد از متهمین را مهاجرین و ۵۳ درصد را بومیان شهر مشهد تشکیل می دهند که این خود نشان دهنده تاثیر معنی دار مهاجرت بر ارتکاب جرم را نشان می دهد.
۲-۲- وضعیت اقتصادی
از گذشته‏های دور فلاسفه و دانشمندان، تأثیر فقر و اختلافات طبقاتی را در وقوع جرایم مورد توجه قرار داده‏اند و عمدتاً در این موضوع که «عامل اقتصادی در بزه‏کاری مؤثر است» اتفاق نظر دارند و اگر اختلافاتی در برخی موارد به چشم می‏خورد، ناشی از چگونگی تأثیر جنبه‏های مختلف این عامل است.
۲-۲-۱- جرم و شرایط اقتصادی
بی‏شک، امروزه با توجه به تحقیقات بسیاری در این زمینه، می‏توان گفت: میان برخی از انواع کج‏روی‏ها و وضع اقتصادی افراد رابطه وجود دارد. فقر فرصت مساوی تحصیل و مطالعه، کار و رشد استعدادها را از خانواده‏های فقیر می‏گیرد و موجب اختلاف در سطح درآمد و فرهنگ می‏شود و هـمین یکی
از عوامل پریشانی خانواده‏ها و نیز «بزه» در میان فرزندان است.
بحران اقتصادی، تورم، بی‏کاری و توزیع ناعادلانه ثروت و نواقص موجود در نهادهای اقتصادی منجر به ناهنجاری‏های مختلف اجتماعی می‏شود. بحران‏های اقتصادی در توزیع عادلانه ثروت به منزله مهم‏ترین عامل ایجاد کننده فقر و پیامدهای ناشی از آن به شمار می‏رود، بحران‏های اقتصادی در برانگیختن نوجوانان و جوانان به سرقت و انحرافات دیگر تأثیر قابل توجهی دارد. بحران‏های اقتصادی موجب کاهش درآمدها، فقر، بیکاری و نابسامانی خانواده‏ها می‏شود و خود انگیزه‏ای است که افراد را به سوی جرایم و تخلف از مقرّرات اجتماعی می‏راند، عدم امکان فراهم‏ سازی وسایل تفریحات سالم و پرنمودن اوقات فراغت و ناتوانی خانواده‏ها برای محافظت فرزندان از مفاسد موجود، در محیط‏های ناسالم و معاشرت با افراد ناباب، همگی به نوعی با فقر و تهی‏دستی خانواده‏ها ارتباط دارد.
در رویکرد دینی، همبستگی میان فقر و انحرافات اجتماعی مورد تأیید است. بر این اساس، فقر انگیزه روی‏آوری به کج‏روی را افزایش می‏دهد.
بنابراین، عامل اقتصادی یکی از عوامل پیدایش انحرافات اجتماعی است و در بزه‏کاری افراد مؤثر است. ولی فقر و تهی‏دستی را نیز نمی‏توان تنها عامل آن دانست؛ چرا که اگر فقر با بزه‏کاری ملازمه داشته و تنها عامل آن باشد در این صورت، باید قبول کرد تمام افراد فقیر بزهکارند. ولی واقعیت این است که چنین فرضی صحت ندارد و افراد زیادی وجود دارند که در نهایت فقر زندگی می‏کنند ولی مرتکب جرمی هم نمی‏شوند، در عین حال، برخی از خانواده‏های ثروتمند با پول کافی که در اختیار دارند، برای خوش‏گذرانی مرتکب جرایم مختلف می‏شوند.

برای دانلود فایل متن کامل پایان نامه به سایت 40y.ir مراجعه نمایید.

Copyright © All rights reserved. | Newsphere by AF themes.