انواع سپرده:پایان نامه درباره بازاریابی

سه منبع وجوه برای بانکها وجود دارند : 1- سپرده ها 2- وام غیر سپرده 3- عایدات کسب شده از سهام. به این ترتیب بانکها مؤسساتی با اهرم مالی بالا هستند یعنی بیشتر وجوه آنها از سپرده و وام غیر سپرده حاصل می شود .

 

(2-1-8-1)سپرده­های بانکی براساس عوامل زیرطبقه بندی می شوند:

الف/ هزینه های جلب ؛ جذب ونگهداری سپرده ها

ب/ رابطه حقوقی بین بانک وسپرده گذاری

ج/ ماهیت وطریقه استفاده از سپرده ها

د/ تاثیرسپرده ها برحجم پول و نقدینگی کشور

(2-1-8-2)انواع سپرده ها براساس هزینه های جذب ونگهداری به سه دسته اصلی تقسیم می شوند :

1)سپرده های بدون سود (مجانی )

 

عبارتند از مجموع سپرده هایی که بانکها به عنوان امانتدار درجهت جذب ونگهداری­آن هزینه مستقیم به عهده ندارند وازاین بابت هیچگونه سودی پرداخت نمی کنند که شامل سپرده های دیداری خصوصی ودولتی وسایر سپرده ها می باشند . سپرده های دیداری سپرده هایی هستند که به رسم امانت بانکها آنها رانگهداری نموده وهرلحظه آماده پرداخت آن به صاحب حساب می باشند .

2)سپرده های بانرخ سود کم (ارزان قیمت )

عبارتند از مجموع سپرده هایی که بانک به رسم امانت درجهت جذب ونگهداری آنها تاحدودی هزینه مستقیم به عهده می گیرد ونرخ سود پرداختی به این سپرده ها در مقایسه با انواع سایر سپرده ها مدت دار کمتر است .

3)سپرده ها بانرخ سود زیاد (گران قیمت )

عبارتند از مجموعه سپرده هایی که بانک به عنوان وکیل تلقی شده وجهت تجهیز ونگهداری آن به نسبتی­از کل وجوه متقابل هزینه هایی مستقیم کسر می گردد ونرخ سود پرداختی به این نوع سپرده­ها در مقایسه­باانواع سپرده هابیشتر است وهرچه حجم این سپرده ها دربانک افزایش یابد هزینه های عملیاتی بانک افزایش یافته ودرنتیجه روی سپرده های­بانک اثر منفی دارد .

 

(2-1-8-3)انواع سپرده هابر اساس ماهیت حقوقی آنها :

براساس­قانون­عملیات­بانکی­بدونربابانکهامی­توانندتحت­عناوین­سپرده­ها ی قرض­الحسنه­وسپرده­های­سرمایه گذاری مدت دار به قبول سپرده ها، مبادرت کنند . دراین راستا سپرده ها به پنج دسته اصلی تقسیم می شوند.

1)سپرده های قرض الحسنه

شامل حساب جاری وانواع پس انداز قرض الحسنه که از نظر حقوقی ، عنصر اصلی رابطه فی مابین بانک وسپرده گذار در آنها رابطه بین “قرض” یا “دین” تشکیل می دهد که هردو یک مطلب را بیان می کند با این توضیح که “دین “جنبه منفی تعهد ، قایم به مدیون یا متعهداست وقرض الحسنه جنبه مثبت تعهد وقایم به داین است.

2)سپرده های مدت دار

سپرده های سرمایه گذاری مدت دار که رابطه بین بانک­وسپرده­گذاری­در آنها رارابطه بین “وکیل” و”موکل ” تشکیل می دهدبه سپرده های اطلاق می شوند که ازسوی اشخاص اعم ازحقیقی وحقوقی برای مدت معین یا نامعین در اختیار بانکها گذاشته می شود تا بانک به وکالت از سپرده گذاران این وجوه را براساس سیاستهای پولی وبانکی از طریق مشارکت مدنی ، مضاربه ، جعاله ، فروش اسقاطی­و…. مورد استفاده قرار داده ومنافع حاصل از عملیات مذکور را بر اساس قراردادمنعقد ه بین سپرده گذران وبانک تقسیم کند .

3)سپرده سرمایه گذاری کوتاه مدت

به سپرده هایی گفته می شود که برای حداقل مدت سه ماه نزدبانک سپرده­می­شوند وبر اساس قراردادمنعقده­باسپرده­گذار مبلغ آن قابلیت کاهش یاافزایش را دارد .

4)سپرده سرمایه گذاری ویژه

به سپرده هایی اطلاق می شود که برای مدت شش ماه براساس قرارداد به بانک سپرده می شود .حداقل سود علی الحساب سپرده های سرمایه گذاری مدت دار بر اساس سیاستهای پولی دراوایل هرسال توسط­شورای پول واعتبار تعیین وبه بانکها ابلاغ ودر پایان همان سال نرخ قطعی با توجه به سود وزیان بانکها توسط شورای مذکور اعلام می گردد .

5)سپرده سرمایه گذاری بلند مدت :

به سپرده های اطلاق می گرددکه برای مدت یک سال وبیشتربراساس­قراردادبه­بانک­سپرده­می­شود.

 

درحال­حاضر این سپرده­هاتحت­عناوین­سپرده­های­سرمایه­گذاری یک ساله ، دوساله،سه ساله،چهار ساله­و پنج ساله است .

(2-1-8-4)انواع سپرده ها بر اساس ماهیت پرداخت آنها

1)سپرده های دیداری :

به سپرده های اطلاق می گرددکه به محض مطالبه آنها از بانک وبدون اطلاع قبلی قابل پرداخت است ومانند وجه نقد قابلیت نقدوانتقال دارند . دریافت سپرده های دیداری از بانک ویا تبدیل آنها به وجه نقد به طور مستقیم وبه وسیله صاحبان این قبیل سپرده ها اجباری نیست ، بلکه می تواند به موجب حواله (چک) وبه وسیله افراد دیگری عمل می شود .

2)سپرده های غیر دیداری :

به سپرده های اطلاق می گرددکه بر اساس توافق بین بانک ومشتری دراختیاربانک قرار می گیرد وباز پرداخت آن از طرف بانک درسررسید معین ویابا اخطار قبلی مشتری ویا شرایط دیگری بدون اخطار قبلی امکان پذیر است ، لذا سپرده مدت دار اصطلاح دیگری است که اغلب برای سپرده های غیر دیداری به کار می رود .سپرده های غیر دیداری­قابلیت نقل وانتقال ندارند واستفاده از آن فقط به وسیله صاحبان حسابها ویا نمایندگان قانونی آنها با تبدیل به وجه نقد ویا سپرده دیداری به طور مستقیم ممکن است .

(2-1-8-5)انواع سپرده ها براساس میزان تاثیر برحجم پول و نقدینگی کشور

حجم پول کشوربه مجموع قدرت خریدیا وسایل پرداخت مورد قبول جامعه که دریک واحد زمان در اختیار مردم قراردارد تعریف می شود. وبه طور معمول ازمجموع اسکناسهاومسکوکات­دردست­مردم(خارج­ازبانک)وموجودی سپرده­های­دیداری­آنهانزدبانکهامحاسبه­می­شودبراین­اساس­سپرده­های­دیداری­قسمت­اعظم­حجم­پول­کشوررا تشکیل میدهد . درمحاسبه حجم پول کشور باید توجه داشت که فقط سپرده های­دیداری مردم نزد بانکها ، جزیی ازحجم پول در نظر گرفته می شود ومحاسبه سپرده های پس انداز ومدت دار تبدیل به پول­نقدبطورمستقیم-ازسوی­صاحبان-آنهاویا انتقال­به­حساب­دیداری­اشخاص امکان پذیراست . بنابراین این گونه سپرده ها(سپرده های غیردیداری ) به محض تغییر شکل به صورت وجه نقدیاسپرده دیداری جزیی از حجم پول کشور محسوب خواهند شد.

 

نکته قابل توجه دیگر دراین راستا آن است که فقط سپرده های دیداری اشخاص (اعم از حقیقی یا حقوقی ) دراین محاسبه منظور شده است وسپرده های دیداری دولت به علت جریان نداشتن ومحدودیت استفاده از آنها بطور معمول در حجم پول کشور منظور نمی شود .