معیارهای ارزیابی اثربخشی

Posted on

معیارهای ارزیابی اثربخشی :

دربحث اینکه چه نوع سازمانی اثر بخش است همواره باید ملاک یا معیاری در دست باشد. تا بر اساس آن میزان اثر بخشی سازمان را تعیین کنیم . مدرسه که به عنوان یک سازمان آموزشی مطرح می شود برحسب معیارهای به کار رفته که می تواند مستقل از هم باشند می تواند اثر بخش یا غیر اثر بخش باشد.بدون داشتن یک مدل تئوریک به عنوان راهنما ، بیان اینکه یک مدرسه اثربخش تراز مدرسه دیگر است ، یا یک نشانه مشخص مقیاس اثر بخشی است ، یا راههایی باید برای مدرسه طرح ریزی کرد، غیر ممکن است . در این جا هفت چهارچوب مفهومی برای تعیین معیار ارزیابی اثر بخشی سازمان ارائه می شود که دومورد اول یعنی مدل هدف و مدل سیستم منابع را در بخش رویکردهای تئوریک اثر بخشی به طور مفصل مورد بحث قرار دادیم و هم اکنون مدل های دیپر را در ذیل شرح میدهیم.

مدل فرایند مدیریت :

اثربخشی سازمان در مدل فرایند مدیریت عبارتست از توانایی سازمان در انجام وظایف خود همچون تصمیم گیری، برنامه ریزی، بودجه بندی و غیره . فرض این مدل فرایند مدیریت این است که اثربخشی سازمان نتیجه توسعه فرایندهای مدیریت (تصمیم گیری، برنامه ریزی و…) در تعیین و انتخاب اهداف سازمان و چگونگی دستیابی به آنها ست . لذا ارزیابی اثریخشی سازمان بر اساس توانایی فرایندهای مدیریت در راستای رسیدن به اهداف سازمان انجام می گیرد. تغییر در  فرایندهای مدیریت و تحول در اهداف سازمان متقابلا” بر یکدیگر موثرند. بنابر این در این مدل معیارهای سنجش اثر بخشی توانایی با بهره وری فرایندهای مدیریت در نیل به اهداف سازمان است. (کولوبندی،1374)

  پرسش مهر 97 رئیس جمهور  ,بهترین پاسخ به پرسش مهر 98-1397 نوزدهم

مدل بهبود سازمان :

در این مدل اثربخشی سازمانی بر حسب توانایی آن در حل مشکلات و بهبود پیشرفت کلی سازمان اندازه گیری می شود.

بر اساس این مدل مدیری اثربخش است که بکار گیری علوم مدیریتی و علوم رفتاری در سازمان هماهنگی و انسجام ایجاد کند و رفع نیازها و مشکلات سازمانی و نیل به اهداف سازمانی را میسر کند. تا به طور کلی از این طریق به رشد و پیشرفت سازمانی نائل آید. بر طبق این مدل مدیر باید بتواند اهداف شخصی اعضاء را با اهداف سازمانی سازگار و هماهنگ کند. این مدل به سبک مدیریتی بیشتر تاکید دارد و معتقد است که این سبک باعث بهبود بیشتر ، هزینه کمتر،غیبت کمتر و رضایت بیشتر کارکنان می شود ودر نتیجه اثربخشی سازمانی را افزایش دهد. (همان منبع)

 

 

مدل چانه زنی :

این مدل سازمان را متشکل از افراد و گروه هایی می داند که هر یک به دنبال هدف خاصی فعالیت می کنند. در این راستا بین آنها چک و چانه زدنهایی صورت می گیرد. قدرت تصمیم گیری کامل سازمان بستگی به مذاکره و کلنجار بین افراد سازمان و مشارکت آنان دارد. و موفقیت آن نتیجه یک فرایند پیچیده تغییر و تطبیق بین این عناصر است. در بررسی اثربخشی سازمانی، کلنجارهایی که مهم بوده و مربوط به مسئله ای خاص می شوند باید مورد سنجش و بررسی قرار گیرند نه همه تبادلات.(همان منبع)

مدل پارسونز :

این مدل از متداول ترین مدلها در زمینه ارزیابی اثربخشی سازمانی است. پارسونز معتقد است که هر سیستم سازمانی بایستی چهار مشکل اساسی زیر را حل کند تا بتواند به اثربخشی برسد.

1-سازگاری[1] : قابلیت حل مسایل و عکس العمل توام با انعطاف در مواجهه با خواستهای محیط

  شیمی حیاتی یا زیست شیمی در سوء مصرف مواد

2-نیل به اهداف[2]: در تمام سازمانها مجموعه فعالیت ها و منابع در جهت تحقق اهداف سازمانی بکار گرفته می شوند. پیشرفت تحصیلی، تامین منافع و کیفیت یادگیری دانش آموزان از جمله شاخص های نیل به اهداف در سازمانها ی آموزشی هستند.

3-انسجام[3]: اشاره به انسجام و وحدت در سیستم دارد. فرایندی که شامل سازماندهی، هماهنگی و ایجاد روابط اجتماعی در قالب ساختار واحد است. در میان عوامل اجتماعی مهم در مدارس می توان از رضایت شغلی کارکنان، درگیری بین فردی ، غیبت دانش آموزان و روحیه نام برد.

4-پوشش[4]: به حفظ و نگهداری تمامیت سیستم ارزشی اشاره دارد. مدارس موثر از معلمین و دانش آموزان تعهد زیاد و رفتار مناسب را انتظار دارند. در مدارس اثربخش شاخص های اصلی شامل : وفاداری، توجه به فعالیت های مدرسه ، حس هویت مشترک با مدرسه ، انگیزه های فردی برای کارکنان و انطباق نقش و هنجار هستند.(شیرازی،1373)

مدل ساختار وظیفه ای :

طبق این مدل ، سازمان برای استمرار می باید ساختاری مناسب داشته و به وظایف سازمانی به نحوی برسد که سبب رشد و نگهداری سازمان شود. تمام سیستم ها نیاز به نگهداری دارند و جنبه های مختلف ساختار و وظیفه سازمان نیز چنین است . این جنبه ها که در افزایش یا کاهش اثربخشی سازمان موثرند عبارتند از :1) ایمنی سازمان در رابطه با نیروهای اجتماعی محیط بیرون 2) ثبات در سلسله مراتب و ارتباطات سازمان 3) ثبات در ارتباطات غیر رسمی 4) استمرار و تداوم سیاست گذاری 5) همگن بودن چشم اندازها.(کولوبندی،1374)

مدل وظیفه ای :

در مدل وظیفه ای اثربخشی سازمان با در نظر گرفتن نتایج اجتماعی فعالیت های سازمان تعیین می شود. پرسش مهم به این صورت مطرح می شود : تا چه اندازه فعالیت های سازمان نیاز های گروه های ذینفع را فراهم می آورد.

  فواید فعالیت دستی و ساختن کاردستی برای کودکان

بر اساس این مدل، هر زیر سیستم باید اهداف وجودی خود را معین کند. منابع لازم برای رسیدن به این اهداف را مشخص کند، وسایل لازم برای هماهنگی و ترکیب تلاش های خود را ایجاد کند و استرس سیستم را در ارتباط با محیط کاهش دهد. در مدل وظیفه ای اثربخشی به معنای این است که آیا فعالیت ها ی پیش گفته در جهت رسیدن به اهداف سازمان تسهیل کننده یا ممانعت کننده اند.(همان منبع)

خلاصه تحقیقاتی که در داخل کشور انجام گرفته است :

جهت گرد آوری پیشینه و سوابق تحقیق به کتابخانه ها و مراکز دانشگاهی و سایت کامپیوتری مراجعه شد که نتایج حاصله به شرح زیر می باشد.

*(بررسی میزان آگاهی مدیران دبیرستانهای پسرانه شهرستان تبریز از اهداف دوره متوسطه، اصول تعلیم و تربیت و اصول مدیریت و رابطه آن با میزان اثر بخشی آنان در سال تحصیلی 81-80)

این پایان نامه در سال 1381 توسط اصغر خلیلی کندرود، جهت اخذ مدرک کارشناسی ارشد رشته مدیریت آموزشی ، در دانشکده علوم تربیتی و روان شناسی دانشگاه شهید بهشتی، برای آموزش و پرورش شهرستان تبریز انجام گرفته است.

هدف : بررسی میزان آگاهی مدیران دبیرستانهای پسرانه شهرستان تبریز از اهداف دوره متوسطه، اصول تعلیم و تربیت و اصول مدیریت و رابطه آن با میزان اثر بخشی آنان.

[1] – Adaptability

[2] – Gool Achievement

[3] – Integration

[4] – Latency